Thế nào là hiệu chuẩn và thế nào là kiểm định trong ngành nước? tại sao đồng hồ đo lưu lượng nước có cái có giấy kiểm định và có cái có giấy hiệu chuẩn? nó khác nhau như thế nào?

Trong ngành nước, kiểm định và hiệu chuẩn là hai khái niệm cực kỳ quan trọng đối với các thiết bị đo lường (đặc biệt là đồng hồ đo lưu lượng nước). Rất nhiều người dễ bị nhầm lẫn giữa hai khái niệm này, dẫn đến việc mua hoặc sử dụng sai quy định của pháp luật.

Để bạn dễ hình dung, sự khác biệt cốt lõi nằm ở tính bắt buộc về mặt pháp lý và mục đích sử dụng.

1. Định nghĩa trong ngành nước

Kiểm định (Verification) là gì?

Kiểm định là việc kiểm tra và xác định xem thiết bị đo có đạt các yêu cầu kỹ thuật đo lường theo quy định của nhà nước hay không.

• Kết quả của kiểm định chỉ có hai trạng thái: Đạt (được dán tem, cấp giấy chứng nhận kiểm định và được phép đưa vào sử dụng) hoặc Không đạt (bị loại bỏ, không được dùng để đo đếm thương mại).

Hiệu chuẩn (Calibration) là gì?

Hiệu chuẩn là hoạt động xác định mối quan hệ giữa giá trị đo của thiết bị và giá trị chuẩn (thiết bị chuẩn có độ chính xác cao hơn).

• Hiệu chuẩn không đưa ra kết luận Đạt hay Không đạt, mà nó cung cấp một bảng số liệu sai lệch (gọi là sai số) của thiết bị tại các điểm đo khác nhau. Dựa vào đó, người dùng tự điều chỉnh hoặc bù sai số khi tính toán.

2. Tại sao đồng hồ nước có cái có giấy kiểm định, có cái có giấy hiệu chuẩn?

Lý do một chiếc đồng hồ nước sở hữu loại giấy tờ nào phụ thuộc hoàn toàn vào mục đích và vị trí lắp đặt của nó trong hệ thống:

• Đồng hồ có giấy KIỂM ĐỊNH: Được dùng cho mục đích thương mại, mua bán, tính tiền. Ví dụ: Đồng hồ tổng của nhà máy nước, đồng hồ nước sinh hoạt cấp cho các hộ dân, hoặc đồng hồ đầu nguồn mua bán nước giữa các đơn vị. Theo Luật Đo lường Việt Nam, các thiết bị này thuộc danh mục thiết bị đo lường nhóm 2, bắt buộc phải kiểm định trước khi đưa vào sử dụng và kiểm định định kỳ.

• Đồng hồ có giấy HIỆU CHUẨN: Được dùng cho mục đích nội bộ, giám sát công nghệ, hoặc nghiên cứu. Ví dụ: Đồng hồ đo lưu lượng nước tuần hoàn trong nhà máy, đồng hồ đo nước cấp cho một công đoạn sản xuất nhỏ để theo dõi hao hụt nội bộ. Nhà nước không bắt buộc các đồng hồ này phải kiểm định, nhưng doanh nghiệp cần hiệu chuẩn để biết chính xác nó đang chạy nhanh hay chậm bao nhiêu phần trăm nhằm phục vụ quản lý chất lượng (như tiêu chuẩn ISO 9001).

3. Bảng so sánh chi tiết sự khác nhau

Tóm lại cho dễ nhớ: > * Cần đo nước để tính tiền $\rightarrow$ Phải đi Kiểm định.

• Cần đo nước để theo dõi nội bộ, biết đồng hồ lệch bao nhiêu để điều chỉnh $\rightarrow$ Chỉ cần Hiệu chuẩn.